Het PROmO-project heeft onderzocht welke factoren van invloed zijn op de risicoperceptie van burgers. Hiermee is er veel beter zicht gekomen op de betekenis van risicoperceptie voor het (zelfredzame) gedrag van burgers in geval van (dreigende) overstromingen.
Nederland is heel goed beschermd tegen overstromingen. De Nederlandse burger heeft dan ook veel vertrouwen in de waterkeringen en maakt zich weinig zorgen. Maar hoe klein de kans ook is, een overstroming is nooit geheel uit te sluiten. Er is een groeiende aandacht voor het beperken van de gevolgen van een eventuele overstroming. Het nieuwe waterveiligheidsbeleid gaat uit van een risicobenadering en richt zich op meerlaagsveiligheid. Zo'n ontwikkeling roept nieuwe vragen op. Hoe verhouden zich de voor- en nadelen van een meerlaags-veiligheidsbeleid? Wat is de risicoperceptie van de burger? Weet de burger wat hij moet doen als zich onverhoopt een overstroming voordoet? Is hij ook van plan om zelf maatregelen te nemen of ziet hij dat als een taak van de overheid? Dit type vragen lag ten grondslag aan de centrale vraag van het PROmO-onderzoek: 'Wat betekent de omslag in het denken van kansen naar het denken in risico's bij overstromingen voor de burger en wat zijn de gevolgen op het bestuurlijk vlak?'
Deze onderzoeksvragen over het omgaan met overstromingsrisico's zijn vanuit verschillende invalshoeken benaderd. Het onderzoek kende een bestuurlijk-institutioneel, een sociaalpsychologisch en een sociaaleconomisch spoor. Risicoperceptie van overstromingen (van burgers, bedrijven en bestuurders) vormde het verbindende element tussen de onderzoekssporen. Binnen het bestuurlijk-institutioneel spoor is een analyse uitgevoerd van de veranderingen in de besluitvormingsketen bij de overgang naar een risicobenadering. Het spoor heeft meer inzicht opgeleverd in de perspectieven en obstakels bij de implementatie van meerlaagsveiligheid. Bij het onderzoek binnen het sociaalpsychologisch spoor ging het om het inzichtelijk maken van de perceptie van overstromingsrisico's en om het bepalen van de vorm en effectiviteit van risicocommunicatie. In het onderzoek is tevens onderzocht in hoeverre burgers de intentie hebben om zich voor te bereiden op overstromingen. Bij het onderzoek naar risicocommunicatie is de effectiviteit van lokale risicoboodschappen onderzocht. Binnen het sociaaleconomisch spoor stond het economisch waarderen van risicopercepties centraal. In hoeverre zijn burgers bereid te betalen om overstromingsrisico's beter te beheersen? In hoeverre speelt de perceptie van overstromingsrisico's een rol bij de (re)locatie van bedrijven?
Het onderzoek is uitgevoerd in enkele dijkringgebieden, die onderling verschillen in waterstaatkundige, culturele, sociaaleconomische en bestuurlijke karakteristieken.
In het sociaalpsychologisch en sociaaleconomisch spoor van PROmO is veel empirisch onderzoek uitgevoerd met behulp van 'surveys' met vragenlijsten en enquêtes. Het gaat om onderzoek naar risicoperceptie en voorbereidingsgedrag van burgers, onderzoek naar de effectiviteit van risicocommunicatie en onderzoek naar het economisch gedag van burgers en bedrijven.
Ten behoeve van de actualisatie van het waterveiligheidsbeleid is inzicht gegeven in de bestuurlijk-institutionele implicaties van een overgang op een risicobenadering en het adopteren van het concept van meerlaagsveiligheid. Een belangrijke component van de actualisatie van het preventiebeleid betreft de aanpassing van de normen, mede op grond van kostenbaten overwegingen. Binnen het sociaaleconomisch spoor is de betalingsbereidheid van huishoudens voor risicobeheersing in beeld gebracht. Daarnaast is onderzocht in hoeverre overstromingsrisico's een rol spelen in het vestigingsgedrag van bedrijven. Ook is onderzocht wat de perceptie van huishoudens is ten aanzien van differentiatie resp. gelijkheid in bescherming tegen overstromingen; dit inzicht is van belang bij de regionale differentiatie van (nieuwe) veiligheidsnormen.
Projectnummer
P3062
Consortium
Deltares - ir. H. van der Most
Universiteit Twente
TNO
ITC
HKV Lijn in Water
TU Delft
Omvang
€ 1.700.000